This book fills a much needed gap

Knut Hamsun, The Ring is Closed
Souvenir Press, 2010. trans: Robert Ferguson (org. “Ringen Sluttet”, 1936)

Also from this book: Olga


They walked along together as far as the little park, chatting away. By the time they got there they were tired and sat down. Good to sit for a while, next to a little chat there was, by God, nothing as good as a rest. They’re so full of loneliness and age, so wizened, and already they’ve started to die. Kjørboe is seventy five.

A housewife has stretched a line between two trees in the park and hung out washing on it. You weren’t supposed to do that, so they passed a comment on it. A pair of women’s bloomers hanging there in broad daylight with their shameless opening, they both pretend they aren’t looking at them. They wonder what kind of housewife it is who dares to let the whole park down like that. Mind you, the wash is clean and white, and they aren’t looking at the bloomers but staring fixedly at a pillow case next to them, as if it was an interesing shape in its square-ness.

p.28


Lolla would be fine, she was quick around the house, used to chickens and pigs, unmarried, four years older now, in good health and quite pretty. Tengvald was after her, a trained blacksmith now and working as a journeyman, they could have got married any time and started a family. But Tengvald held back. Why? Probably because he lacked the courage. He was a quiet, rather shy blacksmith, nothing especially outstanding about him, but honest and steady. It wasn’t easy for him to break up with Lolla, but she had those crazy nostrils that fluttered every time she looked at him. His excuse was that he had to take care of his mother. Okay then, said Lolla, who wasn’t too brokenhearted about it. What was Tengvald the blacksmith to her? But when, a little while later, the very same Tengvald began courting Lovise Rolandsen, and even ended up marrying her, Lolla started passing a lot of sly remarks: that, by God, those two were made for each other, because one thing was for sure, he wouldn’t be forcing his attentions on her too often, and she wouldn’t be having to repair any children’s clothes!

And how could Lolla know something like that?

p.21


It all started when I ran into a hotel to escape a sudden squall, and she was just on her way out. Young woman, listening to the music in the foyer, English, pretty, so I took to her at once. The weather frightened her. I reached out and I grabbed the first umbrella I could from the cloakroom and I said: This is yours! Mine? she said, smiling, and looked at me. I left a pound behind on the counter for the loan and walked out to a taxi with her. I am so grateful to you, she said. I’m the one who should be grateful, I said and I climbed in after her. I never saw your like! she says in surprise. To begin with she was a little reserved, and she got worried about her violin when I moved in closer to her, but then we started talking, and by the time we got to where we were going we’d done a lot of talking, and she didn’t turn me down when I said I had to have her at any cost. I really meant what I said, and it was the worst case of being in love I’ve ever had, what you might call a kind of exaltation. Her cheeks went all warm and she got restless in the seat, if I just touched her hand it went right through her, her sex was all over her body. There’s a lot of them like that, it’s not that uncommon. She didn’t want to let me come in with her, so I said it right back to her: I never saw your like, and I want to marry you. I am married, she said. What difference does that make? I said. No, she said. And on the stairway she said it as well, that it made no difference. Take good note of that. We came into the house, it was full of the most appalling animals and birds and there was an atrocious smell. A mad dog greeted us at the door, screeching birds in cages, three hedgehogs, a tortoise lumbering about on the floor, there was an ape sitting on the sofa. Did you ever hear the like of it, and maybe there was a snake or two here as well. I got so distracted by all these ugly beasts that I started talking too much about them instead of about her, and the mood passed off her. Damn those bloody animals! I know she would have left her husband, but then the next time I brought it up she said no. What I should have done, straightaway I should have chased that monkey off the sofa. Hahaha! the Engineer laughed.

p.117


Are you angry? I’ve got a feeling you’re sitting there and getting angry, Lolla. How can you be bothered? Be indifferent to everything and everybody – that’s the way to make time pass.

Yes, and the days and the years pass. And we don’t do anything. And so our whole lives pass.

Abel nodded: I once thought of doing something, but not straight away. And if a thing isn’t done straight away it can still be done next year. Why not do it now? I don’t know. Right now, with the summer nearly over? I’ve always thought it should be in the spring. Some spring or other.

Lolla shrieked in her distress: For God’s sake, Abel, you’re letting yourself go completely!

Abel smiled: Don’t get so worked up, Lolla.

p.127


…and he made a point of keeping the encounter casual and friendly, waving and calling to her: At last! It affronted her slightly, he was neither her brother nor her husband.

Good morning, Abel! she said. You greet me as if we’d seen each other just yesterday.

Forgive me! I did it on purpose, I planned it.

Ah. Yes, you’re very strange.

p.300


Or say he calls in at a local cellar cafe and says: I just want to warn you that I saw a mouse squeeze in under your door. A mouse? the proprietress shrieks, picking up her skirts. There it is! he cries, pointing. The proprietress doesn’t see it, but she opens a door and calls the cat. Abel nods and walks on, taking with him a little piece of sausage, a reward to himself for warning her about the mouse.

p.323


But things worked out. Everything works out. Though sometimes they work out sideways.

p.125

Knut Hamsun, The Ring is Closed
Souvenir Press, 2010. trans: Robert Ferguson (org. “Ringen Sluttet”, 1936 )

Also from this book: Ringen Sluttet


Let me look at you now, you’re so wonderfully unpainted today, Olga, he said and switched on the ceiling light.

Yes. And it may well be I had my reasons for that, since I knew I was coming on board.

Well I don’t suppose it was for the benefit of me and the Mate.

Abel, why don’t you get married too?

You’re right, I should really have someone at home to take care of the milking and the chickens and mend my stockings.

I’m being serious.

I’ve been married, he said.

That was a piece of nonsense. I’m the one you should’ve had, Abel.

Yes, you probably were. But I had no chance.

No.

And anyway, I would only have lost you again if I had won you.

Yes, if you couldn’t keep hold of me.

Hold of you, Olga? With what? You’re impossible to get a hold of. You’re like that electric light there. A fire created just for the eyes, for the vision. Maybe there’s a tiny amount of heat in it, but it’s not like the heat of a fire.

Not like with a stove, exactly. But I do try, in my fashion, to be held onto, she said quietly. Did you notice when we were out together that time – with Clemens, I mean – that I didn’t call him by his first name?

In the restaurant, yes I remember that.

Not one single time. I just said You, so I didn’t have to say his name. I saved that for my new husband, they both have the same name, they’re both William. Of course, he wasn’t my new husband then, but I saved it for him. I wanted to do that for him. Do that much for him.

Abel blushed furiously and tried to hide it by being casual: Very nicely done, I think.

Olga flushed: Oh, Abel, it’s so kind of you to say that. No-one else seems to think it matters.

Oh yes, very nicely done. But – if I can say this – it’s not – I mean, there’s tenderness in it alright. But not the other thing. It’s not the heat of a fire.

Olga complains: I’ve worked hard on that too.

Silence.

Around her wrist there’s a bracelet he recognises, but apart from that she isn’t wearing a lot of rings and suchlike, she’s modest in her jewelery. Suddenly he feels for her. This is Olga, with whom he was once so desperately in love, the only one for him at school, and in town, the only one in the whole world. He laid his hand on hers.

What is it?

Nothing, he says and takes his hand away.

No, what was it, Abel?

Nothing. Just a moment I forgot to remember to forget.

p.219


Am I boring you?

No, Olga.

No, she wasn’t boring him. But the way she spoke it was as though she spoke of a love of some kind, and he didn’t seize the moment, didn’t grab it, instead he was suspicious: maybe she would lead him on, a long way on, and then leave? What did he know – an unhappy woman, time on her hands, passionate, tender, hysterical? Sure he could make a pass at her, and if necessary put up with the rejection and the loss. But that would be such a pity, because this, this here, this was Olga.

p.309

Charles Bukowski, Kapalı Bir Kapıdır Cehennem: Dünyevi Şiirlerin Son Gecesi 
Parantez, çev. Avi Pardo

duygu meselesi

A. Huxley 69 yaşında öldü,

o denli güçlü bir yetenek için çok genç,

ve bütün kitaplarını okudum

ama aslına bakarsanız

Ses Sese Karşı

fabrikalara,

ayyaş koğuşlarına ve

nahoş kadınlara

katlanabilme

gücü verdi bana.

o ve

Hamsun’un

Açlık‘ı,

o iki kitabın

hayli yararı oldu.

büyük kitaplar gerek bize.


Huxley’nin kitabını sevdiğime

ne kadar şaşırdığımı

hatırlıyorum

ama öylesine hırçın

harikulade ve

karamsar

bir entelektüalizmden geliyordu ki,

ve kitabı okuduğum sıralar

bana bir keresinde

Pound’un Kantolar‘ını

fırlatıp

kitabın beni ıskaladığı gibi

ıskalayan

hırçın ve

kaçık bir kadınla

bir otel odasında yaşıyordum.

bir floresan fabrikasının

paketleme bölümünde

çalışıyordum

ve kafayı çektiğimiz bir gün

“al, oku şunu!”

diye bağırdım hatuna

Ses Sese Karşı‘yı

kastederek

“ha, götüne sok sen o kitabı!” diye bağırdı bana.

neyse, 69 erken bir ölümdü Huxley için.

ama bir temizlikçi kadın için de erkendir.

ancak

bize dayanma gücü

veren insanlar söz konusu olduğunda,

bütün o aydınlığın

birden kararması

sarsıyor insanı biraz —

temizlikçi kadınların, taksi şoförlerinin,

polislerin, hemşirelerin, banka

soyguncularının, rahiplerin,

balıkçıların, aşçıların ve

cokeylerin

canı

cehenneme.

selam, Hamsun

hüzünlü yüreğimi güçlendirmeye yetmeyen

iki şişe şarabı içtikten sonra

bu sarhoş karanlığından uzaklaşıp

yatak odasına doğru giderken

yazacak zaman bulabilmek için

kendi etini yiyen

Hamsun’u

düşünüyorum

kapaklanıyorum

odaya

yaşlı

bir adam

yukarı

aşağı

yanlamasına yüzen

bir cehennem balığı gecede.

hava, ışık, zaman ve ferahlık

“-biliyor musun, ya ailem vardı başımda ya da iş, araya

hep bir şeyler girdi

ama şimdi

evimi sattım, nefis bir yer

buldum, geniş bir stüdyo, o ferahlık

o ışık, görmelisin

hayatımda ilk kez yaratmak için yeterince

mekanım ve ışığım olacak.”


Hayır yavrum, yaratacağın varsa

bir maden ocağında günde 16 saat

çalışırken de yaratırsın

ya da

üç çocukla küçük bir odada

işsizlik yardımı ile

geçinirken,

vücudun ve beynin

kısmen parçalanmışken bile

yaratırsın,

kör

topal

felçli,

kent depremle, bombardımanla, selle,

yangınla boğuşurken sırtına bir

kedi tırmanır ve sen

yaratırsın.


Güzelim, havaymış, ışıkmış, zamanmış, ferahlıkmış,

yok bunların bu işle ilgisi

ve hiçbir şey yaratmazlar

yeni bahaneler bulmaya yarayacak

daha uzun bir hayattan

başka.

yüreğin kartalı

bundan 2.000 yıl sonra

hâlâ burada iseler

ne yazacaklar

acaba?

şimdi

cabernet sauvignon içiyorum

Bach dinleyerek: çok tuhaf: bu

sürekli ölüm

bu

sürekli hayat

sigara tutan

elime bakınca

ezelden beri

buradaymışım

gibi geliyor bana.

şimdi

süngü takmış birlikler

komşu kasabaya giriyorlar.

köpeğim, Tony, bana

gülümsüyor.


insanın kendini

nedenini bilmeksizin

iyi hissetmesi ne güzel:

ya da sınırlı bile olsa

seçimi olabilmesi;

ya da biraz aşkı,

nefrete dönüşmeyen.

güvenin, dostlar, ama tanrılara

değil,

kendinize:

sorma,

anlat.

cehennemin

gölgelerinde

ulvi

bir müzik

bekliyor

diyorum size.

şimdi

on yılları uçurup

yaşlılığa doğru kayarken

gerçekten kötü

tek bir kişi bile

tanımadan

gerçekten olağanüstü

tek bir kişi bile

tanımadan

gerçekten iyi

tek bir kişi bile

tanımadan

kayarken yaşlılığa

on yılları uçurup


en kötüsü sabahlar.

zafer

yaptığımız

bütün antlaşmalara uyduk

ve zaman köpekleri

sararken etrafımızı

bizden alabilecekleri tek şey

hayatlarımız.

ilk nefesle paramparça

tırabzan parıldarken

erken sabah güneşinde


tükeniyor günler

düşlerimizde bile rahat yok.

kırık anları yapıştırmaktan

başka bir şey gelmiyor elden.

varolmak bile bir zaferse

şüphe edilmez

talihin inceldiğinden

ölüme götüren ince

bir kan sızıntısından daha ince.

hüzünlü bir şarkıdır hayat:

çok fazla ses duyduk

çok fazla yüz

çok fazla vücut gördük

ve en kötüleri yüzlerdi:

kimsenin anlayamadığı

iğrenç bir şaka.

barbarca,

manasız günlerin

birikimi kafatasında;


kuru bir portakaldır gerçek.

plan yok

çıkış yok

tanrısallık yok

mutluluğun serçesi yok.

hiçbir şeyle kıyaslayamayız hayatı –

kasvet basar.

göreceli olarak

cesaretten yana

sıkıntımız olmadı ama,

en iyi zamanlarda bile

olasılıklar düşük,

daha da kötüsü sabitti.

ve daha da kötüsü:

biz hayatı boşa harcamamış

hayat bizim üstümüze

boşa harcanmıştı.

ışığa ve karanlığa

hapsolmuş çıkarız

Rahim’den

yakalanmış

ve uyuşmuş

ılıman kuşakta

yalnız aptal ıstırabımızda


şimdi

tırabzan parlarken

erken sabah güneşinde

tükeniyor günler

itiraf

bir kedinin

yatağa sıçramasını

bekler gibi beklerken

ölümü

karım için çok üzülüyorum

sertleşmiş

solgun bedenimi görecek bir kez,

belki de iki kez sarsacak:

“Hank!”

cevap vermeyecek Hank.

ölüm değil beni endişelendiren,

bu hiçlik yığını ile

kalakalacak olan karım.

ama birlikte uyuduğumuz

bütün o gecelerin

hatta yararsız tartışmaların

bile harikulade şeyler

olduğunu bilmesini istiyorum.

ve bugüne kadar

söyleyemediğim o zor sözcükler

artık söylenebilir:

seni seviyorum.

Knut Hamsun, Hüzünlü Havalar
Timaş Yayınları, çev. Behçet Necatigil

Hem mühendisin değiştiğini ben görmüyor muydum? İlk günü istasyonda şen şakrak konuşan o mühendis, şimdi köprüye giderken Bayan Falkenberg’i binde bir yanına alacak olsa, put gibi susuyordu. Köprüde durduklarını, kös kös önlerine baktıklarını görüyordum. Allahım, meğer aşk ne geçici bir şeymiş!

Başlangıçta iyiydi her şey! Bayan, ihtimal şöyle diyordu: Burası ne hoş! Irmak ve çağlayan ne kadar büyük, çağıltı ne tuhaf! Bir kasaba, sokaklar, insanlar… Sen de buradasın!  — Mühendis de şöyle cevap veriyordu ona: Evet, sen de buradasın! — Ah, birbirlerine ne kadar da tutkundurlar! Ama sonra bütün bu bahtiyarlıktan usandılar, aşırıya kaçtılar, aşkı metreyle ölçülen bir mal haline soktular; öylesine aptaldılar!

s.60-61


“Bana sordu: Bugünlerde öyle dertliyim ki, buna bir çare biliyor musun, Grindhusen? —Hayır, dedim, bilmiyorum, ama muhakkak siz kendiniz bilirsiniz! —Aynen böyle söyledim. —Nerde, dedi mühendis, cidden bilemiyorum. Ah ah, hep bu kadın milleti yüzünden oluyor bütün bunlar! —Evet, dedim, işin içine kadın girdi mi artık hayır bekleme o işten! —Bak bunda yerden göğe haklısın! dedi mühendis, —Ona akıl verdim: Kadını alır, yapılacak şeyi yapar, sonra da kıçına adamakıllı bir iki tekme, atarsınız başınızdan, beyim! —Evet, Allah bilir ya, hakkın var, Grindhusen! dedi mühendis ve neşelendi birden. Bir insanın birkaç sözle böyle canlanıp eski neşesine dönüverdiğini ben ilk defa görüyordum. Görülmeye değerdi doğrusu. Anlattıklarımın içinde en ufak bir yalan varsa boynum kıldan ince. Ben şurda şimdi oturuyorum ya, mühendis de şöyle şurda oturuyordu…”

Grindhusen anlatıyor, anlatıyordu.

s.63


Kadın — Bilgeler kadın üzerine ne bilmekteler ki?

Bir bilge hatırlıyorum, kadınlar üzerine yazmıştı hep; kadın konusunda hep bir örnek otuz ciltlik tiyatro oyunları yazmıştı; ciltleri bir vakit büyük bir dolapta görüp saymıştım. Sonunda çocuklarını bırakıp giden bir kadın üzerine de bir kitap yazmıştı: Kadın, maceralar, eşsiz şeyler aramak için çocuklarını bırakıyordu. Peki, ya çocuklar ne oldular? Ah, pek gülünç bir şey bu, ve göçebe bir adam pek gülünç şeylere güler geçer.

Bilge, ne anlar bilge, kadından?

Birincisi, ancak yaşlandıktan sonra bilge olmuştur, böyle olunca da kadını artık sadece anılarıyla tanır. İkincisi, kadını hiç tanımamıştır ki ona ilişkin anıları olsun!

Bilge olmaya kabiliyetli adam, cimrice yalnız bu kabiliyetiyle uğraşır, ona bakar, onu besler, önünde taşır, götürür onu, onunla geçinir. Bilge olmak için kadına gidilmez. Kadın üzerine düşüncelerini yazan, dünyanın en bilge dört büyük adamı, bu düşünceleri kendi kafalarından bulup çıkarmışlardır. İğdiş öküzlere binmiş genç, ihtiyar bilgelerdi bunlar. Kadını kutsallığı, tatlılığı, vazgeçilmezliği ile tanımadılar; hayır sadece kadın üzerine yazdılar, yalnız yazdılar. Tasavvur edin, kadınla karşılaşmadan, kadın nedir hiç görmeden!

Bilgelikten Tanrı korusun beni! Günün birinde döşeğimde ölürken etrafımı saracak olanlara, dudaklarım titreyerek şunları söyleyeceğim: Bilgelikten Tanrı korusun beni!

s.143

Knut Hamsun

Knut Hamsun, Sonbahar Yıldızları Altında
Timaş Yayınları, çev. Behçet Necatigil

Akşamları ormanda geziniyor, ya da mezarlığa gidip mezar taşlarındaki yazıları okuyor, aklımdan türlü şeyler geçiriyordum. Bir de ölü tırnağı arıyordum. Bir ölü tırnağı lâzımdı bana; bir merak, küçük bir eğlence işte! Bulduğum bir huş ağacı kökünden yumruk şeklinde bir pipo başı yapmaktı niyetim. Kapağını baş parmağa benzetecektim; tabiî bir biçim verebilmek için, bu parmağa bir de tırnak koymayı, yüzük parmağına da küçük bir altın halka geçirmeyi tasarlıyordum.

Bu gibi eğlencelerle başım beynim dinleniyor, diriliyordu. Artık telâş denen bir şey yoktu hayatımda ve hülyalarımdan hiç birini ihmâl etmiyordum; akşamlar benim olmuştu. Mümkün olsa da, diyordum, kilisenin kutsal olduğu, ölülerden korkmak gerektiği duygusuna ısınabilsem! Çok uzaklarda kalmış zamanlardan beri bu derin ve özlü mistisizme âşinâ olduğumu seziyor, bu duyguya tekrar bağlanmak istiyordum. Ben o tırnağı bulunca, mezarlardan sesleneceklerdi belki: “O benimdir!” Ben de dehşet içinde, tırnağı elimden atıp kaçacaktım. Ara sıra Grindhusen: “Yahu, çatıdaki şu fırıldak ne de acı ötüyor!” diyordu.

“Korkuyor musun?”

“Korkuyorum diyemem, ama geceleri ölülerin bitişiğinde yattığımı düşündükçe içim ürperiyor”

Bahtiyar Grindhusen!

s.31


Geceleyin uyandım: Falkenberg samanlığın ortasında durmuş, bana sesleniyordu. Ayın ondördüydü, gökyüzü bulutsuz; arkadaşımın yüzünü açık seçik görüyordum.

“Ne var?”

“Al şu piponu!”

“Neden?”

“Dünyayı bağışlasan yine de istemem bunu. Bak, tırnak düşüyor”

Pipoyu aldım, tırnağın kalkmış olduğunu gördüm.

“Ayışığında sırıtıyor gibi geldi bana” dedi Falkenberg. “Tırnağı nereden aldığını o vakit aklettim”

Bahtiyar Falkenberg…

s.46


Pipodan ötürü beni övdü yüzbaşı, tırnağı nasıl çivilediğimi sordu: “Sanatkârsın, ustasın!” dedi bana. Mutfaktakiler durmuş, dinliyorlardı: Yüzbaşının, benim usta bir adam olduğumu söylemesi az şey değildi herhalde. Şimdi, Emma’yı o anda elde edebilirdim, diye düşünüyorum.

Korkudan ürpermenin ne olduğunu o gece öğrendim.

Bir kadın cesedi içeri girdi, yanıma geldi, sol elini uzatıp gösterdi: Baş parmağının tırnağı yoktu. Başımı sallayıp: “Hayır!” dedim. “Bir kere bir tırnak bulmuş, ama yine atmıştım, onun yerine bir midye kabuğu aldım” Ceset olduğu yerde kaldı yine de; yatakta korkudan buz kesmiştim. “Ne yapayım, oldu bir kere…” diye kekeliyordum. “Allah aşkına, bırak beni…” diyor, dualar mırıldanıyordum. Üzerime doğru yürüdü ceset; sağıma soluma yumruklar savurmaya başladım, bir çığlık kopardım, aynı anda Falkenberg’i duvara itmişim hızla.

“Ne var?” diye bağırdı Falkenberg. “Ne oluyor Allahaşkına?”

Kan ter içinde uyandım, gözlerimi açtım; ve gözlerim açık, yataktan doğru, odanın karanlığında cesedin yavaş yavaş kayıp gittiğini gördüm.

“Ceset!” dedim içimi çekerek. “Ölü, tırnağını istiyor”

Yatağında doğruldu Falkenberg, o da benim gibi uyanıktı tamamen.

“Gördüm!” dedi.

“Sen de gördün ha? Ya parmağı? Uff!”

“Dünyayı bağışlasan senin yerinde olmak istemem”

“Bırak ben de duvar tarafında yatayım!” diye yalvardım.

“Ya ben?”

“Senin için tehlike yok; ön tarafta yatabilirsin!”

“Ölü önce beni götürsün diye mi? Hayır, ben yokum bu işte”

Tekrar yattı Falkenberg, ve battaniyeyi üzerine çekti.

Gidip Petter’in yanında mı yatsam, diye düşündüm bir an; artık iyileşmeye başlamıştı, hastalığı bana geçecek değildi ya! Fakat merdivenlerden aşağı inmeyi gözüm almadı.

Berbat bir gece geçirdim.

Ertesi sabah tırnağı araya araya yongalar, talaş tozları arasında buldum; orman yolunda toğrağa gömdüm.

“Tırnağı, nerden aldınsa oraya bırakman gerekmez mi?” dedi Falkenberg.

“Çok uzak orası; az yol değil ki!”

“Öyle yapmadın diye suçlu çıkmasan bari! Ölü belki burada değil de, orada istiyor bu tırnağı…”

Fakat bütün korkum geçmiş, gün ışığı beni küstahlaştırmıştı: Falkenberg’in bâtıl inancına güldüm: “İlim, senin bu görüşünü çoktan boşladı!” dedim.

s.64-65


Akşam üstü yüzbaşı geldi:

“Sizi zahmete sokmamak için hanımları arkadaşınızla göndermeyi düşünmüştüm, fakat matmazel Elisabet sizi istiyor” dedi bana.

“Beni mi istiyor?”

“Evet, eski dostuymuşsunuz onun”

“Şey, arkadaşım da götürebilir pekâlâ”

“Sizin bir engeliniz mi var?”

“Yoo, hayır!”

“Güzel, o halde siz gidiyorsunuz”

Derhal şunu düşündüm: Haha, bir bıçkı icat ettim diye, bayanlar beni tercih ediyorlar; süslenirsem yakışıklı görünürüm, parlarım âdeta.

s.71


İnsanları anlamak; kim kaçık, kim akıllı, bunu bilmek kolay değil! Ne mal olduğumuzun anlaşılmasından Allah korusun bizleri!

s.123


Kadına gelince: Kadın, bütün bilgelerin oldum olası bildikleri gibi, anlayıştan yana alabildiğine fakirdir; fakat sorumsuzluktan yana zengin; kendini beğenmişlikten, düşüncesizlikten yana zengin. Kadında çocukluktan çok şeyler vardır, ama çocuktaki mâsumluktan hiçbir şey.

s.125

Knut Hamsun

Knut Hamsun, Son Mutluluk
Timaş Yayınları, çev. Behçet Necatigil

Ben bu işi daha da önemli görebilirim, çünkü buralarda dolaşacak ve düşüneceğim: Örsümde koca koca demirlerim var dövülecek! Nietzsche olsa şöyle derdi herhalde: “Söylediğim son sözü beğendi insanlar; beğendiler ki başlarını salladılar!” Benim son sözümse şu oldu: Ormanlara gitmek! Anlamıştım çünkü: Yalan ya da saçma olacaktı benim son sözüm…

O yüzden Nietzsche gibi konuşmadım, yalnız kalkıp ormanlara gittim.

s.17


Senin anlamadığın bir yaşamak bu! Yerin yurdun şehirde senin, evet ve sen onu biblolarla, resimler ve kitaplarla donatmışsın; senin karın, hizmetçilerin, yüz türlü masrafın var ve uyanıkken ve uykuda eşyalarla, olaylarla cenkleşmektesin, hiçbir zaman senin başın dinç değil. Benimki dinç! Fikir ve zekâ ürünlerin, kitaplar, sanat eserleri, gazeteler senin olsun! Kahveler, gazinolar ve her zaman bana dokunan viskin senin olsun! Ben burada ormanları dolanıyorum ve çok iyiyim. Zekice sorular sormaya kalkar da beni çıkmaza sokmak istersen vereceğim cevap belki ancak şu olur: “Her şeyin başı Allah ve insanlar bu sonsuz evrende yalnız ve yalnız noktacıklar ve lifçiklerdir, buna emin ol!” Hoş, sen de o kadar ileri gitmedin ya; gitsen de sorsan: “Nedir sonsuzluk?” ben de aynı yere erişir ve cevap verirdim: “Sonsuzluk, sadece yaratılmamış zamandır, yaratılmamış zaman tamamen!” Küçük dost! Gel buraya, gelirsen cebimden bir ayna çıkarır, yüzüne bir gün ışığı düşürür ve aydınlatırım seni, küçük dost!

s.19


Ben bütün bunları düşünüyorum. Ya sen? İki gazetene de baktın, karşılaştırdın mı, yaşlılık sigortası konusunda Norveç kamuoyu ne düşünüyor, öğrendin mi bari?

s.21


Korkunç şekilde yaşlı, doksanında belki, gözlerinde hayır kalmamış, bunamış gibi, gövdesi de kurumuş kavrulmuş adeta. Ellerini kımıldatarak günyüzüne çıktıkça, sanki tekrar bir ana karnından kopup geliyor, yeni bir alemle karşılaşıyor. Aa, bu nasıl şey, çiftlikte binalar var, diye düşünüyor sanki: binalara bakıyor. Samanlık kapısı açıksa kapıya da bakıyor ve düşünüyor: Aa, bu nasıl şey, aralık bir kapıya benziyor, ne acaba? Tıpkı aralık bir kapı…


Ve duruyor, gözlerini kapıya dikiyor.

s.43


Keçi kılığındaki o iki İngiliz benden hiç çekinmemişlerdi; ben sadece bir yerliydim, bir Norveçli; bu güçlü kuvvetli turistlerin karşısında sadece susmam gerekiyordu. Onlarsa koşucuları, araba sürücüleri ve türlü ahlâksızlıkları olan millettendiler; Almanya’nın dinç, sıhhatli kaderi günün birinde bunların hakkından gelecektir…

s.54-55


Evet, kendime özgü bir yazarlığım oldu; çoğundan daha iyi bir yazarlık; bunu iyi biliyorum. Ama bunda benim fazla bir başarım yok, çünkü ben doğuştan yetenekliyim bu işe. Böyle bu.

Aksini de denedim, fark etmedi; kendi kendime düşündüm yani: Bunu bir başkası söylemiş olsaydı! Eh, başkaları da zaman zaman herhalde söylediler bunu, ama bana bir etkisi olmadı. Ben daha ileri gittim, kendimi başkalarının edebî küçültmelerine, bile bile hedef ettim, ama bunun bana bir zararı olmadı. Şu halde yaptığımdan eminim ben. Buna karşılık, yaşayışım, bana önemli bir öz kazandırdı. Bu öze saygı gösterilmesini istemek hakkım şüphesiz, çünkü onun elde edilmesine benim de epey emeğim geçti. Beni değersiz bir adam yapıp çıkmalarında bir sahtekârlık var tabii. Ama bizde bir öz bulunuyorsa bu yutturmacaya da katlanabiliriz.

s.77


Şimdi bana inanma, küçük dost, burada başkaldır bana! Her yerde bir profesör bulabilirsin; okuldan gelme birkaç tarih bilgisine sahip, doğuştan değersiz bir profesör; ona sor! O sana ufkunun kavrayıp aklının alabileceği beylik açıklamalar yapacaktır.

s.88


Belli bir yeri özlemişliğim yok, işte yalnız bir özlem var içimde.

s.98


Yalnızlıkla karanlıktaki o yücelik, o mistik yön, insanda onlara karşı bir ihtiyaç yaratıyor. Fakat insan başkalarını bırakıp gidiyorsa sırf kendi kendine de katlanabileceğinden değil bu; hayır, hayır! Bunun mistik tarafı şu: her şey insana uzaklardan uğuldar, oysa yakınındadır çok. İnsan bir sonsuzluğun içindedir. Herhalde Tanrı bu işte! Kendi kendisi olmak, bir bütünün parçası olarak.

s.102-103


Şimdi şu anda odasına gitmiş, döküntülerini topluyor, bizim buradan ayrılmaya hazırlanıyor, yaz bitti ya, ayrılacak. Ama bu iş için çok vakit lâzım ona: Öyle çok döküntüsü var ki, kıyı bucakta bir sürü. Fakat bu arada belki de Latince “mensa” kelimesinin isim tamlamasında tamlanan olunca alacağı eki bilmekle avutuyor kendini.

s.112


Öğretmen Staur da gitti. Torezinnen dolaylarında bitki toplamak çok vaktini almıştı, sofrada da bitkilerden konuşurdu hep. Okumuş adamdı; anlara Latince isimler takar, özelliklerini söylerdi. Seminerde neler neler öğrenmişti. “İşte bakın, bunun adı Artemis Cotula!” demişti. Bilgi dağarcığı kezâ yüklü Matmazel Torsen hatırlamış, hatırlatmıştı:

“Evet, doğru, bol bol alın yanınıza”

“Neden?”

“Böcek öldüren bir tozdur da onun için.”

Öğretmen Staur bunu bilmiyordu. Küçük bir tartışma oldu, Muavin Höy’ün müdahale etmesi gerekti. Hayır, öğretmen Staur bilmiyordu bunu. Ama bitkileri türlerine göre ayırıyor, isimlerini ezbere biliyordu. Çok hoşlanıyordu bu işten. Bölgesindeki köylü çocukları bu türleri ve isimleri bilmiyorlar, öğretmen gerekiyordu onlara. Çok hoşlanıyordu bu işten.

Ya ormanların, bitkilerin ruhunu biliyor muydu? Bitkiyi keserler, bu yıl dibinden keserler de ertesi yıl yeniden biter o. Bu mucize, Staur’a bir hûşû, bir sessizlik veriyor muydu? Ve taşlar ve fundalar, ağaç kökleri, ot, orman, rüzgâr ve bütün dünyayı örten koca gökyüzüyle dost muydu o? Artemis cotula…

s.55-56